Bí quyết tập ăn dặm cho bé sơ sinh đúng cách
Bí quyết tập ăn dặm cho bé sơ sinh đúng cách

Bí quyết tập ăn dặm cho bé sơ sinh đúng cách

Ăn dặm là giai đoạn phát triển mới của bé. Vậy nên bố mẹ cần tìm hiểu kỹ những kinh nghiệm trước khi bắt đầu tập ăn dặm cho bé. Từ việc lựa chọn thời gian phù hợp cho bé, cách bắt đầu hay bộ dụng cụ tập ăn dặm đầy đủ nhất,…

Bài viết này, Thế giới Bé yêu xin giới thiệu những bí quyết kinh nghiệm tập ăn dặm cho con đúng cách. Hi vọng có thể giúp cho các bố mẹ tìm được cách cho bé hứng thú với bữa ăn dặm ngay từ khi bắt đầu.

Ăn dặm là gì và Trẻ ăn dặm khi nào là tốt nhất?

Ăn dặm là gì?

Ăn dặm là quá trình chuyển đổi từ việc bé đang ăn hoàn toàn bằng sữa (sữa mẹ hoặc sữa bột công thức), và chuyển sang các thức ăn đặc hơn, như nước cháo, bột, cơm hay rau củ. Đây là giai đoạn trung gian, giúp trẻ sơ sinh làm quen với việc nhai, nuốt thức ăn sau này.

Trong thời gian đầu, việc tập ăn dặm cho bé chắc chắn sẽ rất khó khăn, bởi vì trẻ chưa thực sự quen với nó. Nhưng các mẹ cần hết sức kiên nhẫn để cho con tập làm quen với chế độ dinh dưỡng mới này. Và tất nhiên, khi bé ăn dặm quen rồi, thì mẹ sẽ đỡ vất vả hơn so với những ngày đầu rất nhiều.

Trẻ ăn dặm khi nào là tốt nhất?

Có một lưu ý rất quan trọng mà các mẹ nên nhớ: độ tuổi thích hợp nhất để bắt đầu tập ăn dặm cho bé là khoảng 6 tháng tuổi. Mẹ không nên tập cho bé ăn dặm quá sớm hoặc quá muộn.

Nếu tập quá sớm trong khi hệ thống tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện, khiến trẻ dễ gặp các bệnh lý như đầy bụng, khó tiêu, khả năng hấp thụ kém, khiến bé dễ bị tình trạng biếng ăn,…

Tương tự, nếu tập quá trễ, lượng dinh dưỡng bổ sung cho cơ thể bé không đủ. Cũng dễ gây ra các tình trạng thiếu cân, còi cọc, chậm lớn.

Trẻ ăn dặm khi nào là tốt nhất
Trẻ 6 tháng tuổi là thời điểm thích hợp để tập cho trẻ ăn dặm (Hình minh họa)

Vì sao phải tập ăn dặm cho bé sơ sinh

Khi bé ngoài 6 tháng tuổi, cơ thể bé bắt đầu cần nhiều năng lượng hơn cho quá trình trao đổi chất. Điều này đồng nghĩa với việc nhu cầu dinh dưỡng của bé tăng lên rất nhiều.

Khi ở trong bụng mẹ, bé đã nhận được một lượng sắt tự nhiên từ mẹ, đủ cho sự phát triển trí não của bé trong 6 tháng đầu. Nên khi ngoài 6 tháng, bé cần được bổ sung thêm lượng sắt từ chế độ ăn dặm hợp lý.

Hơn nữa từ 6 tháng tuổi là thời gian bé bắt đầu mọc răng nên nhu cầu tập nhai của bé rất lớn. Bé có thể đưa vào miệng và nhai bất cứ thứ gì mà bé thấy.

Thời điểm thích hợp để cho trẻ ăn dặm

Các cha mẹ hãy để ý thời gian khi bé muốn ăn nhất thì hãy cho bé ăn dặm. Như vậy việc ăn dặm sẽ dễ dàng hơn cho các cha mẹ rất nhiều. Ví dụ như khi bé mọc răng cũng sẽ ngứa lợi và muốn sử dụng những thức ăn cứng và đặc hơn sữa.

Mẹ nên tập cho bé ăn dặm những lần đầu tiên vào buổi sáng. Bởi buổi sáng là lúc bé tỉnh táo và nhiều năng lượng nhất. Nên bé sẽ dễ dàng tiếp nhận những bữa ăn hơn. Hơn nữa nếu bé có phản ứng lạ với những món ăn, thì mẹ cũng sẽ dễ dàng điều chỉnh, theo dõi và xử lý trong cả một ngày.

Ngoài ra các mẹ cần chú ý không nên tập cho bé ăn dặm khi trẻ ngái ngủ. Vì như thế bé sẽ gắt ngủ và không muốn tiếp nhận thức ăn. Các mẹ nên cho bé có những bữa ăn cùng gia đình, để kích thích niềm vui ăn uống cũng như thói quen giờ giấc cho các bữa ăn của bé.

Dưới đây là một số dấu hiện nhận biết bé đã sẵn sàng cho việc ăn dặm và có thể nó cũng là thời điểm thích hợp để tập ăn dặm cho bé:

  • Bé biết giữ đầu thẳng và có thể tự ngồi, mà không nhờ bố mẹ đỡ
  • Bé thường hướng nhìn vào những ai đang ăn món đồ gì đó
  • Bé biết há miệng về phía trước đón nhận thức ăn khi đưa bất cứ thứ gì cho trẻ
  • Khi đưa đồ ăn cho bé, bé đưa vào miệng và tỏ vẻ rất thích thú
  • Bé biết quay đầu đi hướng khác, hoặc những phản xạ bất kỳ, khi không thích món gì đó
  • Lưỡi không còn tự động đẩy thức ăn ra: lúc nhỏ, trẻ có phản xạ tự nhiên là sẽ đẩy ra tất cả những gì mà chúng ta cho vào miệng bé, trừ núm vú ra. Còn giai đoạn này, khi đưa vào miệng bé 1 thứ gì đó, bé sẽ không đẩy vội. Mà trẻ sẽ nhai hoặc ngậm 1 hồi, nếu thấy không thích (chua, ngọt, mặn, đắng,…) thì trẻ mới nhả ra.

Những dụng cụ cần có để tập ăn dặm cho bé

Dụng cụ phù hợp là một trong những yếu tố giúp bé có thể tập ăn dặm tốt hơn. Quá trình chế biến các món ăn dặm cho bé cũng gần giống với chế biến các món ăn cho gia đình. Những thớt, chảo, nồi,…là những thứ bắt buộc phải có để có thể chế biến được món ăn cho bé. Còn bộ bát chén, thìa, cốc, ghế ăn dặm,…có tác dụng hỗ trợ mẹ trong quá trình tập ăn dặm cho trẻ, giúp mẹ tiết kiệm thời gian và đỡ vất vả hơn.

Tất nhiên đây là những dụng cụ để có thể giúp bé tập ăn dặm một cách tốt hơn. Có đầy đủ thì quá tốt. Tùy vào điều kiện kinh tế, hoặc đồ nào đã có sẵn, thì mẹ có thể tận dụng,…, chứ không nhất thiết phải có đầy đủ trọn bộ dụng cụ dưới đây nhé:

Nhóm 1- Dụng cụ để chế biến món ăn dặm cho bé

  • Thớt: dụng cụ dùng để thái nhỏ, thái mỏng, hoặc băm nhuyễn thức ăn,… Mẹ tuyệt đối nên có 1 cái thớt chuyên thái đồ sống và 1 cái thớt chuyên thái đồ chín nhé.
  • Chảo chống dính, nồi nhỏ: đây là những vật dụng dùng để chiên, xào, nấu thức ăn dặm cho bé. Và tất nhiên nó không thể thiếu ạ.
  • Vỉ hấp: trong các cách chế biến thức ăn hiện nay thì phương pháp hấp là phương pháp được nhiều mẹ sử dụng nhất. Vì khi hấp, thức ăn vẫn giữ nguyên hàm lượng dinh dưỡng và ít gây ngán nhất.
  • Máy xay: máy xay có tác dụng xay nhỏ, làm nhuyễn thức ăn cho bé, phù hợp với hệ thống tiêu hóa non nớt của trẻ.

Nhóm 2 – Nhóm đồ dùng cho bé tập ăn dặm

  • Bộ bát, thìa, đĩa ăn dặm cho bé: bộ dụng cụ này giúp quá trình tập ăn dặm của bé trở nên dễ dàng hơn. Mẹ lưu ý, bộ bát, thìa mẹ nên mua bằng chất liệu nhựa mica, cứng nhé.
  • Bình hút hoặc cốc nước loại nhỏ: dụng cụ hỗ trợ trong quá trình ăn dặm của trẻ.
  • Bộ bàn ghế tập ăn dặm cho bé: ghế tập ăn dặm giúp bé có tư thế ngồi thẳng lưng. Vừa tốt cho hệ tiêu hóa của trẻ, vừa tạo một thói quen ăn uống tốt cho bé sau này.
  • Yếm đeo cho bé tập ăn dặm: giúp đồ ăn không bị rơi vãi và dính vào quần áo của bé.
  • Khăn ướt lau người cho bé: khăn ướt giúp quá trình vệ sinh mặt, miệng cho bé dễ dàng hơn khi bé tập ăn dặm xong.

Các phương pháp tập ăn dặm cho bé phổ biến

Ăn dặm truyền thống

Đây là phương pháp mẹ sử dụng muỗng đưa thức ăn ở dạng xay nhuyễn và nghiền nát vào miệng bé. Đây là phương pháp khá phổ biến tại Việt Nam vì rất đơn giản và tiện lợi. Bố mẹ có thể cho bé ăn được hết lượng thực phẩm mong muốn và biết được khoảng thời gian bé tiến bộ.

Tuy vậy có một vài nghiên cứu cho rằng ăn dặm truyền thống dễ gây cho bé tình trạng béo phù và bé dễ bị kén ăn sau này. Trong giai đoạn tập ăn dặm thì nguồn dinh dưỡng chính của bé vẫn là sữa. Vậy nên việc cho bé tiếp nhận nhiều lượng thực phẩm vào cơ thể khiến bé bị béo phù và khó hấp thụ dinh dưỡng từ sữa mẹ.

Để bé tự ăn

Khác với phương pháp ăn ở trên, đây là phương pháp mẹ cho bé một lượng thức ăn vừa phải sau đó để bé tự ăn. Khi sử dụng cách này, mẹ nên chế biến thức ăn sao cho bé có thể cầm, nắm và bốc ăn được.

Đây sẽ là cuộc vui khám phá đúng nghĩa. Nó kết hợp giữa thực phẩm và sự vui nhộn của bé khi ăn. Khi để bé tự ăn, bé sẽ có xu hướng dễ được tham gia vào bữa ăn gia đình và kích thích niềm vui, sự muốn ăn của bé. Tuy nhiên thì phương pháp này sẽ rất vừa bộn vì bé sẽ bốc tay ăn và tự khám phá thức ăn của mình.

Tập ăn dặm cho bé với túi nhai và bình bóp

Túi nhai ăn dặm cho bé đang ngày càng được nhiều các mẹ lựa chọn. Với túi nhai, bố mẹ cho thức ăn dạng thô như trái cây hay rau củ, thịt cá làm mềm được cho vào túi có nhiều lỗ thoát thức ăn rồi đưa bé tự nhai. Còn với bình bóp, bố mẹ cho các loại thức ăn dạng lỏng như cháo hoặc bột.

Ưu điểm của phương pháp này là thực phẩm sẽ không bị rơi vãi ta ngoài. Túi mềm và không làm đau nướu và lưỡi của bé, mẹ cũng không lo bé bị hóc khi ăn. Ngoài ra thì túi cũng dễ làm sạch bằng xà phòng hoặc luộc trong nước sôi.

Các phương pháp tập ăn dặm cho bé
Hiện có 3 phương pháp tập ăn dặm cho trẻ (Hình minh họa)

Kinh nghiệm tập ăn dặm cho bé đúng cách

Bé ăn dặm qua nhiều giai đoạn khác nhau, nên các mẹ cần chú ý và bỏ túi một vài kinh nghiệm tập ăn dặm cho bé sau đây để có những bữa ăn tốt nhất cho trẻ:

Vì hệ tiêu hóa bé còn yếu, bố mẹ nên để bé ăn dặm từ ít đến nhiều. Đầu tiên để bé bắt đầu ăn một nữa bát bột và 1-2 bữa 1 ngày sau đó ăn dần nhiều hơn.

Bé đang quen với việc sử dụng sữa mẹ ở dạng lỏng, không cần nhai. Nên khi chuyển sang ăn dặm, mẹ cần chế biến và cho bé ăn từ loãng đến đặc theo công thức hướng dẫn. Như vậy sẽ giúp bé thích nghi dần với công thức đồ ăn và giúp bé nuốt được dễ dàng.

Khoảng thời gian bé tập ăn dặm mẹ nên cho bé ăn từ ngọt đến mặn. Đầu tiên nên cho bé ăn bột ngọt như bột gạo, bột yến mạch cùng rau và không nêm gia vị. Sau khoảng 2-4 tuần bé đã quen thì lấy bột mặn cho bé, như thịt và cá nhưng cũng không nên nêm gia vị.

Để biết đồ ăn dặm nào thích hợp cho bé, mẹ nên theo dõi xem bé có dị ứng với loại thức ăn nào không. Ví dụ như mẹ nên cho bé ăn 1 ngày 1 món và theo dõi tình trạng của bé. Nếu có tình trạng nổi mẩn, quấy khóc, táo bón thì không nên tiếp tục cho bé ăn và chuyển sang món ăn khác phù hợp hơn. 

Bí quyết tập ăn dặm cho bé sơ sinh đúng cách
Tập ăn dặm rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ sau này. Nên mẹ cần nắm các bí quyết cơ bản trên này nhé (Hình minh họa)

Lưu ý khi tập ăn dặm cho bé

  • Bố mẹ nên cho bé tập ăn dặm khi bé đạt khoảng 6 tháng tuổi. Vì trước 6 tháng tuổi, hệ tiêu hóa của bé còn non yếu, chưa sẵn sàng tiếp nhận sản phẩm đặc hơn ngoài sữa.
  • Cần tập cho bé ăn đúng giờ để giúp dạ dày của bé làm quen với thức ăn và thời gian tiêu hóa thức ăn. Ban đầu nên cho bé ăn ít và chia thành nhiều bữa (6 bữa 1 ngày) sau đó giảm dần còn 5 – 3 bữa chính như bữa ăn của người lớn. Các bữa ăn dặm của bé nên cách nhau ít nhất 2 giờ.
  • Mẹ có thể tham khảo bảng thời gian để tiêu hóa thức ăn ở trẻ sơ sinh:
Loại thức ăn Thời gian tiêu hóa
Sữa mẹ 1 – 2 giờ
Sữa công thức 2 – 3 giờ
Đồ ăn nhẹ 3 – 4 giờ
Đồ ăn thông thường 4 – 5 giờ
Đồ ăn nhiều dầu mỡ 5 – 6 giờ
  • Luôn phải đảm bảo đủ 4 nhóm thực phẩm dinh dưỡng cho bé ăn dặm là bột đường (gạo, khoai, yến mạch); chất đạm (thịt, cá, đậu đỗ..); chất xơ (rau củ và trái cây) cùng chất béo (dầu mè, dầu gấc, dầu ô liu..). Thức ăn của bé phải luôn được nấu chín, nghiền, xay nhỏ nhất.
  • Không nên ép bé ăn dặm quá mức. Nếu bé có biểu hiện không hứng thú ăn hoặc no, thì hãy chờ đến bữa tiếp chứ không nên nhồi nhét bé ăn.
  • Trong khi ăn dặm mẹ vẫn nên cho bé bổ sung sữa mẹ hoặc sữa công thức để bé có được những dinh dưỡng tốt nhất.

Bột ăn dặm dành cho bé tốt nhất

Bột ăn dặm dành cho trẻ là dòng bột được chiết xuất từ các loai rau, củ, quả có tính “lành”, cùng với việc bổ sung các dưỡng chất tổng hợp như vitamin và khoáng chất, đảm bảo cung cấp đầy đủ các vi dưỡng chất cho trẻ, giúp trẻ phát triển khỏe mạnh và cứng cáp hơn.

Bột ăn dặm cho bé thì mẹ có thể tự làm, tự chế biến hoặc mua bột ăn dặm tổng hợp được sản xuất và đóng gói sẵn. So với bột ăn dặm mẹ tự làm, thì bột ăn dặm đóng gói có sẵn sẽ cung cấp đầy đủ dưỡng chất hơn và nó cực kỳ tiện lợi.

Nhiều mẹ có tâm lý sợ bột ăn dặm tổng hợp thường không an toàn. Tất nhiên đó chỉ là tâm lý. Còn thực tế thì nếu mẹ có điều kiện về nguồn nguyên liệu và thời gian, thì có thể chủ động hơn trong việc chế biến thức ăn ăn dặm cho bé. Vì nó không có chất bảo quản nên sẽ an toàn hơn.

Trên thị trường hiện nay, có rất nhiều thương hiệu bột ăn dặm cho bé khác nhau. Khi mua, mẹ nên tham khảo kỹ phần thành phần dinh dưỡng có trong bột, để lựa chọn dòng bột ăn dặm phù hợp nhất và tốt nhất cho bé nhé.

Dưới đây là Top bột ăn dặm cho bé bán chạy nhất hiện nay. Mẹ có thể tham khảo để sử dụng cho Bé nhà mình nhé:

  • Bột Ridielac của Vinamil
  • Bột ăn dặm Cerelac của Nestle
  • Bột ăn dặm Heinz – Anh
  • Bột ăn dặm Wakodo
  • Bột ăn dặm Pigeon
  • Bột ăn dặm Gerber
  • Bột ăn dặm Fruto
  • Bột ăn dặm Meiji
  • Bột ăn dặm Nutifood Nuti IQ
  • Bột ăn dặm Hipp – Đức
  • Bột ăn dặm Mabu – Việt Nam

Bài viết trên hi vọng sẽ giúp nhiều ông bố mà mẹ có thêm kinh nghiệm tích lũy về việc tập ăn dặm cho bé. Chúc các gia đình chăm con tốt để bé có thể phát triển khỏe mạnh nhất về cả trí não và thể chất.

XEM THÊM:

Trả lời